شكر و سپاس بي كران خداوندي را كه بربندگان خويش منت نهاد و آنان را در وادي ظلمت واننهاد و با برانگيختن انبياء و نزول كتب آسماني،چراغ هدايت را فرا رهاشان برافروخت و عنايت و رحمت واسعه ي خويش را شامل حالشان ساخت و با تشريع قوانين و احكامي استوار در مجموعه اي به نام دين،راه درست زندگي كردن را به بشريت نماياند هر چند كه دست اندازي بشرِ گمراه در برخي كتب آسماني سبب شده است كه بسياري از حقايق، وارونه جلوه كند و بشر از دستيابي به قوانين حقيقي الهي محروم گردد،اما در آخرين و جامع ترين دين«اسلام» و كتاب مقدس آن«قرآن»كه از هرگونه تحريف وتغيير مصون مانده است،قوانين و احكام حقيقي الهي از جمله قوانين و احكام مربوط به زنان و حقوق آنان به گونه اي روشن و كاربردي بيان شده است، یکی از مسائلی که از دیر باز در بحث پیرامون مسائل زن  مورد سؤال وتحقیق بوده مسأله حجاب است و همین موضوع نیز باعث شد علامه شهید مرتضی مطهری با آن عظمت علمی کتابی پیرامون این موضوع با عنوان مسأله حجاب به رشته تحریر در آورده و پاسخی علمی و محققانه به شبهات ایجاد شده توسط مغرضان بدهد ما نیز در این مقاله کوتاه

برخی گمان می کنند که اسلام خواسته است زن همیشه پشت پرده و در خانه محبوس باشد و  بیرون نرود.

پوشش زن در اسلام این است که زن در معاشرت خود با مردان، بدن خود را بپوشاند و به جلوه گری و خودنمائی نپردازد.

آیات مربوط به حجاب همین معنی را ذکر می کنند و فتوای فقها هم مؤید همین مطلب است.آیاتی که در این باره هست، چه در سورة مبارکه نور و چه در سوره مبارکه احزاب،حدودپوشش تماس های زن و مرد را ذکر کرده است.

پیشینه پوشش:

تاریخ باستان هر ملتی را که موردمطالعه قرار دهیم و حتی مجسمه ها و نقش ها و تصاویری که از ملل باستان بر جای مانده استاگر ببینیم متوجه خواهیم شد که حجاب همواره بودهو به تعبیر بهتر زن همواره در طول تاریخ سترو پوشش را با یک نوع الهام فطری برای محفوظ ماندن و بالابردن منزلت و موقعیت خود انتخاب کرده است.

آثار به جا مانده از انسان ها و تمدن های کهن ، نشانگر پیشینة تاریخی و دیرینة پوشش است و به اسلام اختصاص ندارد.

سه هزار سال قبل از میلاد،نقاش مصری تصویری کشیده است که دختران،تمام بدن و پسران نیمه ی پایین بدن خود را پوشانده اند.

نقش برجسته ای که در تل العمارنه(در استان اسیوط مصر)موجود است،مربوط به چهارده قرن پیش از میلاد تصویر ملکه را نشان می دهد که پوشش دارد. المنجد فی الاعلام ص419

نقش برجسته های معبدهای کارنالوس در موزة بریتانیا،کتیبة معبد زئوس در موزة برلین و مجسمه اونارلس در موزه ناپل نشان دهنده پوشش زنان آن دوره می باشد.مجسمه های زنان در این موزه ها از پوشش کامل برخوردارند و پیشینه برخی از آن ها به سه هزار سال پیش از میلاد می رسد. مجله پیام یونسکو اسفند 1369ص 32

زنان در یونان،روم،مصر و ایران باستان به ویژه زنان شهرنشین و ثروتمند خود را می پوشاندند و از نظر ها دور نگه می داشتند.

در یونان،زن هنگامی که از خانه بیرون می آمد، بدن و صورت خود را می پوشانید.

زنان آشوری به حجاب بدن و صورت و سر عادت داشتند.

در روم شرقی(بیزانس)حجاب شدیدتری رواج داشت.

در روسیه تا هنگام سلطنت پطر کبیر،حجاب معمول بود.

(پوشش در ادیان الهی)

در آیین زرتشت،یهودیت،مسحیت و اسلام،پوشش زنان،لازم شمرده شده است.احکام دینی،متن کتابهای مذهبی،آیین وآداب و سیرة عملی و پیروان ادیان الهی بهترین گواه است.

پوشش در آیین زرتشت:

مرکز بعثت آشور زرتشت،ایران بوده است و زنان ایران زمین از زمان مادها که نخستین ساکنان این دیار بودند،پوشش کاملی شامل پیراهن بلند چین دار،شلوار تا مچ پا و چادر و شنلی بلند بر روی لباس ها داشتند.این حجاب در زمان پارس ها (هخامنشیان،اشکانیان و ساسانیان)نیز رایج بوده است.

بنابراین در زمان بعثت و قبل و بعد از آن,زنان ایرانی از پوشش کامل برخوردار بودند...

روش عملی زنان زرتشتی،جامة ویژه زرتشتیان لزوم پوشاندن موی سر در مراسم عبادی و حرمت نگاه به زنان و پند و اندرزهای دینی،نشانگر تشریع حجاب در آیین زرتشت و بیانگر حد و کیفیت پوشش از دیدگاه انان است.

با توجه به متون تاریخی در زمان زرتشت، اگر چه زن با آزادی در محیط بیرون خانه رفت وآمد می کرده و یا همپای مردان به کار می پرداخته است، ولی این امور با حجاب کامل وپرهیز شدید از اختلاط های فسادانگیز همراه بوده است. حجاب در ادیان الهی ،علی محمدی آشنایی ص115

پوشش در آیین یهود:

در کتاب مقدس تورات و کتاب فقهی تلمود که آیین نامه زندگی (و کتاب دستورات دینی)یهودیان است،به صراحت،وجوب پوشش سر از نامحرمان در بیرون از خانه حتی برای گذر از راه مخصوص بین دو خانه،نهی از تشبیه زن به مرد و مرد به زن در نوع لباس پوشیدن،منع لمس و تماس و اختلاط با زنان بیگانه،پرهیز از آرایش و ناز و غمزه و به صدا در اوردن خلخال های پا که موجب عذاب الهی می گردد، بیان شده است.

پوشش در آیین مسیح:

مسیحیت نه تنها احکام شریعت یهود در مورد حجاب زنان را استمرار بخشید،بلکه در برخی موارد،آن را تشدید نمود. انجیل نه تنها در مواضع متعدد وجوب پوشش را تذکر داده است،بلکه در برخی از آیات خود کوشیده است عفاف درون را پشتوانه مستحکم حجاب برون قرار دهد.

در کتاب مقدس مسیحیان،آیاتی دربارة لزوم عفت و آراستگی زن به وسیلة حیا ، پرهیز از آرایش و زیورآلات،وجوب پوشاندن موی سر به ویژه در مراسم عبادی،داشتن وقار و دوری از نگاه به نامحرم آمده که کیفیت پوششی را که از نظر دینی واجب بوده است،بیان می کند.

سیره عملی زنان مسیحی که برطبق متون تاریخی ، در آن،استفاده از خمار،برقع و چادر در بیرون خانه و هنگام نماز،جزو ارکان اخلاق عیسوی محسوب می شد و اختلاط با مردان حتی در کلیسا ممنوع و آرایش و تزئین در روبندها مردود تلقی می شد،بهترین آیینة فرهنگ حجاب در دیانت مسیح می باشد.

کتاب های مصوّر پوشاک مسیحیان و ارامنة ایران در گذشته نزدیک نیز که جایگاه والای حجاب و کیفیت آن را در میان زنان مسیحی وارمنی به تصور کشیده،مارا به تأکید دیانت مسیح بر حفظ حجاب واقف می سازد. حجاب در ادیان الهی ،علی محمدی آشنایی ص74

پوشش در ایران باستان:

از مطالعه فرهنگ پوشش در دوران مادها و پارسی ها(هخامنشیان)چنین استفاده می شود که زنان دراین دوره علاوه بر لباسی های بلند نظیر مردان،به جای شنل از چادری استفاده می کردند که سرآنان را می پوشانده است،همچنین لباسشان از تجملات و تزیینات خاص به دور بوده و از اختلاط با نامحرمان و حضور در مجامع عمومی به شدت پرهیز می کردند. حقوق زن در اسلام – صدر ص56

در دورة اشکانیان نیز دارای حجابی کامل بوده اند،به طوری که لباس زنان پیراهنی بلند و گشاد و آستین دار و روی آن چادری هم به سر می کرده اند. دایرة المعارف ،فریدوجدی ج3ص335

فرهنگ پوشش در سایر ملل و تمدن ها:

حجاب زنان از عادات قدیمة تمدن ها ی بشری بوده است، البته در قبایل وحشی و غیر تمدن حجاب و حتی پوشش زنان وجود نداشته،مسلماً پیدایش حجاب از لحاظ حرمت زنان محترمه بوده و بعداً به تدریج صورت عفاف به خود گرفته و با آداب مذهبی اختلاط یافته است. دایرة المعارف ،فریدوجدی ج3ص335

زنان یونانی در دوره های گذشته صورت و اندامشان را تا روی پا می پوشاندند،این نوع حجاب(برای پوشاندن صورت)که شفاف و بسیار زیبا بود در جزیره کرس امرجوس و دیگر جزایر ساخته می شد.

زن های فنیقی نیز دارای حجاب های قرمز رنگ بودند،سخن در مورد حجاب در لابه لای کلمات قدیمی ترین مؤلفین یونانی نیز به چشم می خورد،حتی بنیلوب(همسر پادشاه "عولین" فرمانروای جزیره ایتاک)نیز با حجاب بوده است.زنان شهر ثیب دارای حجاب خاص بودند؛بدین صورت که حتی صورتشان را نیز با پارچه می پوشاندند این پارچه دارای دو منفذ بود که جلو چشمشان قرار می گرفت تا بتوانند ببیننددر ابرطاءاز موقع ازدواج حجاب را رعایت می کردند نقش های برجا مانده حکایت می کند که زنان سر را می پوشانده ولی صورت هایشان باز بوده است ولی وقتی به بازار می رفتند برآنان واجب بوده که صورت هایشان را نیز بپوشانندخواه باکره یا دارای همسر باشند.

حجاب در بین زنان سیبری و ساکنان آسیای صغیر و زنان ماد (و فارس و عرب)وجود داشته است.  پوشاک اقوام مختلف ،براون واشنایدر ترجمه یوسف کیوان شکوهی

بنابراین در عهد باستان،در میان یهودیان،مسیحیان،اعراب،یونانیان،اهالی رم،آلمان،خاور نزدیک و... پوشش زن به طور کل رعایت می شده است و همه ی زنان سر خود را نیز می پوشانده اند.از نیمه دوم قرن هیجدهم در اروپا آثاری مبنی بر کم شدن تدریجی حجاب به چشم می خوردولی حتی تا اواخر قرن نوزدهم پوشاک محلی اکثر قریب به اتفاق اروپاییان،همچنان با پوشیدن سر و لباس بلند همراه بوده است.

از بررسی های تاریخی نتیجه می گیریم که اصل پوشش،پیش از اسلام بوده است و اسلام فقط حد و مرز آن را مشخص کرده است به عبارت دیگر،اسلام این رسم یا عادت را که در برخی جامعه ها به گونة شدید یا ضعیف بوده است به حد اعتدال و حدود شرعی رسانده و آن را اصلاح و تعدیل کرده و جزو فرایض دینی قرار داده است تا ناهنجاری های اجتماعی و خانوادگی را که نتیجه افراط ها و تفریط ها در این زمینه بوده است،برطرف سازد.

اما محارم چه کسانی هستند؟

Ø    محام نسبی

Ø    محارم سببی

Ø    محارم رضاعی  

محارم نسبی

هفت دسته از بانوان بر هفت دسته از مردان محرم هستند و نمی توانند با یکدیگر ازدواج نمایند:

محارم سببی

محارم رضایی

کسانی که از راه شیرخوارگی با آن ها محرمیت پدید می آید،با شرایط خاصی محارم رضاعی محسوب می شوند و ازدواج با انان حرام است.

·        شرایط کسانی که از راه شیر خوارگی با آن ها محرمیت پیدا می شود و ازدواج با آنان حرام است:

1.       شیر مادر محصول آمیزش حلال و شرعی باشد.

2.       کودک شیر را از راه مکیدن سینه بنوشد.

3.       بانوی شیرده زنده باشد.

4.       کودک شیرخوار در مدت دو سال از هنگام تولدش شیر خورده باشد؛یعنی قبل از این که دو سال از تولدش بگذردمنظور از دو سال 24 ماه قمری است.

5.       مقدرا شیرخوارگی به اندازه ای باشد که باعث رویش گوشت و محکم شدن استخوان کودک گردد ویا از نظر مدت،یک شبانه روز پشت سر هم و یا از نظر تعداد،پانزده مرتبة کافی بنوشد.

اگر یکی از این پنج شرط حاصل نگردد،محرمیت رضاعی تحقق نخواهد یافت.